| Leqran - Lfatiha |
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ (1)الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ (2) الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ (3) مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ (4) إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ (5) اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ (6) صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ (7)
Ad-sutreɣ si Ṛebbi aḥuddu si cciṭan amakus
S yisem n Allah Arufi Amallay
Tamuli i Allah Bab n imaɣraden (2) arufi amallay (3) Agellid n wass n tagara (4) d kečçç kan i nettmudu deg-k kan i nessutur tallelt (5) awi-a$ deg ubrid amaɣud (6) Abrid n wid tbuddeγ maçčči d wid i ɣef terfiγ wala wid iffṣen i webrid (7) »
Tesεa :
* 7 n Layat
* 25 n wawalen
* d 113 n isekkilen.
* 7 n Layat
* 25 n wawalen
* d 113 n isekkilen.
Ismawen-is:
* Lfatiḥa (Taldayt).
* Ssabεu Almatani (sebεa n layat i d-yettwabedren di yal ṛṛekεa n tzallit).
* Ummu Lkitab (tesdukel tigejda n ddin).
* Lḥamd (Tamuli).
* Ṣṣalat (Taẓallit).
* Lwaqiya (Tamḥaddit).
Azal-is:
ΣInna-d Umazzan fella-s taẓallit n Ṛebbi d slam-is: (yeqar-ed Ṛebbi: bγiɣ taẓallit gari d lεebd-iw ɣef ssin, azgen yinu, azegen nniγen yines, ad s-fkeɣ ayen yessuter, ma yenna-d lεebd: Tamuli i Allah Bab n imaɣṛaden, ad yini Ṛebbi: «Iḥemd-iyi lεebd-iw», ma yenna-d: Arufi amallay, ad yini Ṛebbi «Icekkeṛ-iyi lεebd-iw», ma yenna-d Agellid n wass n tagara, ad yini Ṛebbi «isemɣer lεebd-iw di ccan-iw» ma yenna-d: d kečçç kan i nettmudu deg-ek kan i nessutur tallelt, ad yini Ṛebbi «Ayagi gari d lεebd-iw ad as-fkeɣ ayen i d-yesuter» ma yenna-d «awi-aɣ deg ubrid isegmen, Abrid n wid ɣef tneεmeγ maččççi d wid terfiγ d wid iffɣen i ubrid» ad yini Ṛebbi «wagi i lεebd-iw, ad as-fkeɣ ayen id-yesuter»)[3].
Azaraf n tɣuri-is:
Ta$uri n lfatiḥa di yal rekεa n tẓallit d atfar, yenna-d Nnbi fella-s taẓallit Ṛebbi d slam-is (ur iẓul ara win ur d neɣri ara s Lfatiḥa)[4].
Afesser-is:
أعوذ بالله من الشيطان الرجيم
Ad-sutreɣΣ si Ṛebbi aḥuddu si cciṭan amakus (Aεudu bi Allah mina ccayṭan ṛṛaǧim): Yusa-d di Ssunna belli ilaq ad nezwir yis taɣuri n leqran, yenna-d Ṛebbi: « Mi ara teɣṛeγ leqran suter aḥuddu di Ṛebbi si cciṭan amakus » [An naḥl, 98].
بسم الله الرحمان الرحي
s yisem n Allah arufi amallay (Bismi Allahi Aṛṛaḥmani Aṛṛaḥimi) »: mtafaqen imusnawen belli d yiwen weḥric n laya, Inna-d Ṛebbi: « Tabrat-agi tusa-d sɣur Sliman, tebda s yisem n Allah Arufi Amallay ». [Annaml, 30]
Mgaraden ɣef umγiq-is di tssuṛṛtin niγen, ger wid d-yeqqaren d laya di yal tasuṛet, d wid i d-yeqaren d aylan (laya) di lfatiṛa kan.
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
'' Tamuli i Allah Bab n imaɣṛaden ''
«Tamuli i Allah » d asnemmer ameqṛan i Ṛebbi ɣef tinufa (nniεam) i aɣ-d yefka, tid ur nezmir ad nesmiγen (ad neḥseb).
> Yenna-d Nnbi fella-s taéallit Ṛebbi d slam-is (lḥemd d aqaru n usnemmer).
> Inna-d Ṛebbi sebḥanu:«ad yefk Ṛebbi tarrazt i wid i t-isnemmaren» [Al Σimṛan, 144] $as akken, maççi aîas n medden i t-isnemmaren ɣef aya inna-d Ṛebbi: «drus n lεibad-iw kan iy-issenmaren». [Saba-e, 13]
> Ilaq ad neḥsu asnemmer-agi d awal n wid ara ikecmen lǧennet.
Inna-d Ṛebbi Sebḥanu: «Ad neêmed Ṛebbi i ɣ-yessawγen $er wayen i ɣ-iṛeggem…» [A zzumaṛ, 74]
«Bab n imaɣṚṛaden»: ittwekkid-d Ṛebbi sebḥanu belli d Netta i d Ṛebbi n wayen d-yexleq meṛṛa: ama d amdan, lǧen, lmalayek (ineglusen), imɣan d iɣeṛsiwen.
الرَّحْمَانِ الرَّحِيمِ
'' Arufi Amallay '' Laya-agi teskan-d s ttbut timezgit n snat agi n teskanin di Ṛebbi sebḥanu: imi "eḥḥaḥman" anamek-is d tamella yezdin ama d inaflasen neɣ d irnaflasen, wid i s-yunzen, neɣ wid i t-iεuṣan, ma d "eṛṛaḥim" anamek-is d tamella yeεnan inaflasen (lmumnin) kan[5.
Inna-d Ṛebbi sebḥanu: «Yella d amallay ḥef inaflasen » [Al Aḥzab, 43]
مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ
'' Agellid n was n tagara '' Timsal meṛṛa ger ifassen-is, meṛṛa taxelqit ad tuɣal ɣur-s ass n tnekra.
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاك نَسْتَعِينُ
'' D kečçç kan i nettmudu deg-k kan i nessutur tallelt '' Yezwer-d Ṛebbi lεibada (tarrumsut) ɣ
ef usuter n tallelt ɣef tmenṣṣal agi:
Asezwer n yiswiyen <ɣef wallalen: inna-d Ṛebbi sebḥanu: « Ur d-xelqeɣ ara Ilhan (loin) d yemdanen ala akken ad i yi-rrumsun (iεebden) » [Daryat, 56]
Asezwer n yiswiyen <ɣef wallalen: inna-d Ṛebbi sebḥanu: « Ur d-xelqeɣ ara Ilhan (loin) d yemdanen ala akken ad i yi-rrumsun (iεebden) » [Daryat, 56]
Ihi tawaluɣt d iswi, ma d asuter n tallelt d allal
> Iḥwao umdan tallelt n Ṛebbi i waken ad t-iεbed: yenna-yas Nnbi fell-as taẓallit n Ṛebbi d slam-is i Muεad Ibn Oabal: (wellah a Muεad ar k-ḥemleɣ, ur tettu ara ad tiniγ ɣer tagara n yal taẓalit: "a Ṛebbi εawn-iyi (ad sutre$ deg-k tallelt) ḥef webdar-ik d usnemmer-ik d uwenneε n terrumsut-ik).[6]
> Ḥaca inaflasen n tidet i yeεebden Ṛebbi ma d tallelt ssuturen-tt maṛṛa yemdanen.
4- Asentem (awekked) belli tarrumsut (lεibada) i Ṛebbi kan i wumi d- yewwi ad tili imi d netta kan itt-yuklalen, u tarrumst d taqacuct n wannuz i Ṛebbi: Ihi win itteklen ɣef wallaɣ-is ad s-yeεṛeq webrid, win itteklen $ef tmusni-is ad yecceγ, win itteklen ɣef yedrimen-is ad faken, win itteklen ɣef yemdanen ad εyun deg-s, ma d win iṭfen di Ṛebbi ur s-yettaεraq ubrid, ur ittecceγ, ur yettudrus, ur iεeggu deg-s.
اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيم
'' Awi-aɣ deg ubrid amaɣud '' d asuter si Ṛebbi ad aɣ-yemmel abrid n tidet, d abrid-is sebḥannu: Akken id-yenna deg wawal-is: « Ihi wagi d abrid-iw d amaɣud γefret-t ur ṭafaret ara iberdan (nniγen) ad awen-sεerqen abrid-is »
[Al anεam 153]
Llan sin leṣnaf (tiwsatin) n lhidaya (tawelha):
1. Lhidaya n lbayan: D tin ubeggen d uwelleh, tagi teεna meôôa lxelq n Ṛebbi.
2. Lhidaya n tallelt d usiweγ $er leslak: Tagi d Ṛebbi i tt-yettaken, teεna kan inaflasen, d wagi i d anamek n twelha di laya agi.
صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِم غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ ْ
'' Abrid n wid tbuddeγ maçčči d wid i ɣef terfiγ wala wid iffɣen i webrid ''
Abrid n wid tbuddeγ: wigi d wid id-yebder Ṛebbi deg wawal-is: «ihi widak ad ilin ak d wid iɣef yenεem Ṛebbi, lanbiya, eṣṣiddiqin d imeɣrasen, d ṣaliḥin widak telha tdukli yidsen » [Annisa-e, 69.]
Maččççi d wid I $ef terfiγ wala d wid iffɣen i webrid: wid ɣef yerfa Ṛebbi d wudayen uklalen reffu n Ṛebbi imi ḥṣan tidet ffren-tt, ma d wid iffɣen i webrid d imasiḥiyen acku εebden Ṛebbi s wayen ur iceṛṛeε ara[7].
Di tagara n tɣuri n tsuret n "Lfatiḥa" ad nini "Amin", nnan-d imusnawen maççčči d laya n lfatiḥa, anamek-is d asuter sɣur Ṛebbi ad d-yerr i terɣri-nneɣ.
Inna-d Nnbi fell-as taẓallit Ṛebbi d slam-is: (Ma yena-d limam Amin, init yides amin, imi win id-yennan Amin d lmalayek deg yiwen n wakud, ad as isuref Ṛebbi ayen yezrin seg ibekkaγen-is (ddnub-is))[8] .
[1] - Oamal Eddin Essuyuṭi, tuffirin umseγfar n tsuṛtin n Leqṛan (Asrar tartib suwar Al qur-an) tamkarγit tatrart, Bayrut 1425h
- Abu Isêaq Aêmad Attaεlabi, Askan d ubeggen (Al kac wa Albayan),Uttun 1, Dar iêya-e Ettuôat Al εaôabi, Bayrut, 1422h/2002.asebtar 126.-
[2] Issaweγ-it-id el Buxari
[3]-Issaweγ-it-id Muslim deg wedlis-is.
[4] Isaweγ-it-id ugraw ɣef εubada bnu Eûûamit I
[5] - Abu Σabd Allah Muḥammad Bnu Aḥmad Al Anɛaṛi El Quṛṭubi, amsegrew izuraf n leqṛan(Al oamiε li Aêkam el qur-an) ,Aḥric 1 Tamkarγit Ettawfiqiya Al Qahiṛa, melba azemz n usizreg, asebtar 114
[6] Issaweγ-it-id Annasa-i d Abu Dawud.
[7] -Muḥammad Σali Eṣṣabuni, Ufrin n ttafasir (Ṣafwatu ettafasir), Attafttar 1, tamkaṛγit tatrart,Bayrut, 1424h/2003, asebtar 16.
[8] Issaweγ-it-El Buxari.





