| Leqran - Tazwart |
Akcam yer ufesser n Leqran
Nebda s lḥemd n Ṛebbi afesser n inumak n leqá¹›an s tmaziÉ£t di tmezgida n «El εatiq» di Tizi Wezzu, ass n Loemεa (sam) 22 di Ṛemγan 1422 n yinig (hiori) id-yezgan d 17 di duǧembeá¹› 2001.
Nessaram di Ṛebbi ad yessifses fel-aɣ leqdic deg isenfaṛen-agi :
a)Â Â Â Â Asuffeá¹› n ufesser-agi di tesfifin d iγebsiyen (CD).
b)    Tira-yis s tutlayin n taεá¹›abt d tmaziÉ£t.
c)     Asuqel-is ɣer tutlayin n tfṛansist d teglizit
d)    Asuqel-is É£er tutlayin nniγen ma yella wamek.
Anamek n wawal “ettefsir’’
a)- Di tutlayt (taεá¹›abt): d abeggen d usefhem. Inna-d Ṛebbi sebḥanu: «Ur k-d-ettawin awal ala ma nuzen-ak-in tidett d ufesser igerzen» [El furqan 33]
Inna-d daÉ£en: «s ttbutat d “Zzubuá¹›’’u nesider-d fell-ak leqá¹›an “edikr’’akken ad teskneγ i yemdanen ayen d-yersen fell-asen i wakken ad mektin/ad xememen» [Annaḥl 44]
b)-Deg unamek: d tusna yettnadin deg inumak n leqran, d wayen yebɣa ad d-yini Ṛebbi s wayen iteddun d tezmart n wemdan.
Azal n tussna n ttefsir
a)Tamusni n tidett n teflest.
b)Tamusni n izuraf iceá¹›εiyen.
c)Tamusni n webrid n Ṛebbi.
Tiwsatin n ttefsir
a) Afesser s “el ma-etur”: d afesser s wayen d-yusan di leqá¹›an neÉ£ di ssunna n Umazan (fell-as taẓallit n Ṛebbi d slam-is) neÉ£ deg imeslayen n imeddukal-is (iá¹£eḥbiyen).
Ger iṣeḥbiyen yettwasnen s ttefssir n leqṛan:
- Abu Bakr Eá¹¢-á¹¢idiq.
- Σumaá¹› Ibn El xeá¹á¹ab.
- Σutman IbnΣeffan.
- Σali Ibnu Abi á¹alib.
- Σabd Allah Ibn εebbas.
- Σabd Allah Ibn Masεud.
- Σabd Allah Ibn Zubir.
- Abu Musa El Acεari.
- U seg yedlisen ittwasnen s tefsir-agi:
- Ilel n tussniwin(baḥṛ el εulum) n limam Essamraqandi.
- Afesser n leqá¹›an n limam El êafiγ Ibn Katir.
-Tiεequcin ittuzzuzren deg ufesser s elma-etuá¹› (eddur el mantur fi ettafsir bi lma-etur) n Limam Assuyuá¹i
b) Afesser s leεqel teÉ£zint (El maεqul): D tikci n tmu$li d useqdec n tegzi di tlisa n wayen d-ssawγen inumak n tutlayt taεá¹›abt (acku leqran yusa-d s tutlayt taεabt) d wayen qeblen yeswiyen n tceôεit tineslemt sumata.
Idlisen yettwassnen s ttefsir s lmaεqul:
Tisura n wedrug (mafatiḥ el ɣayb) n Limam Eṛṛazi
Afesser n Limam Elbayγawi.
Afesser n Limam El-Xazin.
Afesser n Limam Ennasafi.
c) Afessr isduklen ger el ma-etur d elmaεqul; segsen:
- Afesser n lefnaá¹› (tefsir el manaá¹›) n Ccix Muḥammad Ṛacid Ṛiγa.
- Ufrin n ttafasir (á¹¢afwat ettafasir) n Ccix Muḥammad Σali á¹¢abuni.
Tabadut n Leqá¹›an
D awal n Ṛebbi ur yezmir ad d-yini wemdan, i d-yesersen É£ef sidna Muḥammad fell-as taẓallit n Ṛebbi d slam-is, s tutlayt n taεá¹›abt, taÉ£uri-s d amudu (lεibada), I É£-d-yewγen s ttawatur (seg wa É£er wa) i yettwarun d "el maá¹£aḥif" (idlisen i d-ijemεen meṛṛa awal n Ṛebbi), ibeduu s tsuá¹›et n "el fatiḥa" (taldayt), yekfa s tsuá¹›et n "Ennas". (medden)
Leqá¹›an Amekki d Leqá¹›an amadani
Ayen yetwassnen ɣer tugett n imusnawen d wa:
a)   Leqṛan Amekki: D ayen i-d-yersen send inig (lhiora) n Umazan (fell-as taéallit n Ṛebbi d slam-s), iskan-d sumata iéuṛan d tgejda n ddin (usɣan).
Isallen umγinen deg wayen yaεnan leqá¹›an [1]:
Llan deg-s:
>Â 114 n tsuá¹›tin
>Â Â 6236 n layat (aylanen)
>Â 1000 n wanaγen.
>Â 1000 n yegdalen
>Â 1000 n á¹›eggimen
>Â 1000 n isaggaden
>Â 1000 n teqsiγin d isallen
>Â 1000 n yenzan (lemtul)
> 500 n izuraf n leḥlal d leḥram
Â
10. 100 n waylanen n dduεa-e





